Elektrisch touren — wat je moet weten
Een praktische gids voor chauffeurs die met een elektrisch voertuig op tournee gaan. De kernregel is eenvoudig: laad als je stilstaat, niet als je rijdt.
Het voertuig
Range bepaalt alles
Het rijbereik (range) van je voertuig bepaalt of je van A naar B kunt zonder tussenstop. Enkele vuistregels voor Nederland:
- Personenwagen met groot accupakket (bijv. 77+ kWh): vanuit Utrecht kom je naar vrijwel alle theaters op en terug binnen één lading
- Bestelwagen: dit is met de meeste modellen vrijwel onmogelijk op één lading — laden onderweg is onvermijdelijk
- Vrachtwagen: afhankelijk van route en lading, maar laden in het theater is cruciaal
WLTP-range vs. werkelijkheid
De officiële WLTP-range is gebaseerd op gemengd gebruik en is geen goede maatstaf voor constant snelwegrijden.
| Snelheid | Verbruik t.o.v. WLTP | Effectieve range |
|---|---|---|
| 90 km/h | ~100% | WLTP-range haalbaar |
| 100 km/h | ~110% | ~10% minder range |
| 120 km/h | ~150% | ~30% minder range |
Praktijkvoorbeeld (Kia e-Soul, WLTP 452 km):
- Bij 90 km/h: ~450 km haalbaar
- Bij 120 km/h: ~300 km in de praktijk
- Vuistregel bij gemiddeld 100 km/h: reken op ~330 km
Temperatuur en wind verlagen de range verder. Reken altijd met een marge.
De OBC — on board charger
De OBC (On Board Charger) is de ingebouwde lader van het voertuig. Deze bepaalt hoe snel je aan een gewone AC-laadpaal kunt laden. Het is het langzaamste onderdeel in de keten.
| OBC-vermogen | Tijd om 60 kWh vol te laden |
|---|---|
| 3 kW | ~20 uur |
| 7 kW | ~8,5 uur |
| 11 kW | ~5,5 uur |
| 22 kW | ~2,75 uur |
Een OBC van 11 kW laadt maximaal op 11 kW, ook als de laadpaal meer kan leveren. De OBC is de beperkende factor bij AC-laden.
Vrijwel alle voertuigen met een B-rijbewijs (personenwagens, bestelwagens) hebben een beperkte OBC — dit was al zo bij diesel (krachtstroom voor opbouw), maar bij elektrisch is het des te relevanter.
Laders
AC-laders (openbare palen, thuislader)
AC-laders leveren wisselstroom aan het voertuig — de OBC zet dit om naar DC voor de batterij.
- Vermogen: 3,7–22 kW (afhankelijk van paal én OBC)
- Locaties: openbare laadpalen op straat, bij bedrijven, in theaters
- Prijs: relatief laag (€0,25–€0,45/kWh)
- Nadeel: langzaam, en steeds meer palen beperken het laadvermogen tijdens avondcongestie (16:00–22:00 uur) of leveren dan helemaal niets
Veel openbare laadpalen beperken het laadvermogen of stoppen volledig tussen 16:00 en 22:00 uur vanwege netcongestie. Als je rekent op een volle accu 's morgens vroeg, maar de paal heeft 6 uur nauwelijks geladen — dan sta je voor een verrassing.
Bij veel laadpalen gelden inmiddels boetes als je blijft staan nadat de accu vol is. Zet een melding in je app.
DC-laders (snelladers)
DC-laders zetten de stroom zelf om en laden direct op de batterij — zonder OBC. Veel sneller.
- Vermogen: 20–350+ kW
- Prijs: tot 4× de prijs van een AC-paal (€0,60–€0,90/kWh op publieke snelladers)
- Locaties voor personenwagens/bestelwagens: Fastned, Shell Recharge, Allego, etc.
- Locaties voor vrachtwagens: ~100 openbare laadpleinen in Nederland (te vinden via Chargemap of Truckcharging van Volvo)
Vrachtwagens zijn niet welkom bij Fastned, Shell Recharge en vergelijkbare consumentsnelladers. Zij zijn aangewezen op speciale vrachtwagen-laadpleinen.
Eigen lader meenemen
Een eigen lader meenemen (mobiele laadkabel of wallbox) is een slimme optie — je weet dan zeker dat je kunt laden als er een krachtstroompunt beschikbaar is.
Let op bij krachtstroomaansluitingen:
- Een 32A kabel/stekker kan dat vermogen alleen in de piek aan, maar slechts 25A continu (netto ~15 kW continu laden)
- Een 63A kabel geeft de dubbele capaciteit (~30 kW continu)
- Kabellengte en dikte bepalen of je het volle vermogen kunt halen — zware kabels over grote afstand verliezen vermogen
Niet alle laad- en losgebieden bij theaters hebben krachtstroom in de buurt. Controleer dit vooraf.
Rijgedrag
Regeneratief remmen
De meeste elektrische voertuigen kunnen energie terugwinnen bij het remmen (regeneratief remmen). De motor werkt als dynamo en laadt de accu bij het afremmen.
- Je kunt niet meer uitrollen — het voertuig remt zodra je gas loslaat
- Dit is even wennen, maar levert significant rijbereik op bij elke afrit of snelheidsvermindering
- Je remmen slijten nauwelijks
Tip: Leer rijden met één pedaal. Bij elke afrit of file win je gratis range.
Laadstrategie onderweg
De ideale strategie voor een tourende chauffeur:
Thuisbasis → Volle accu vertrekken
↓
Theater/locatie → Laden tijdens opbouw/voorstelling/afbouw
↓
Thuisbasis → Eventueel bijladen thuis
Als de range voor de enkele reis niet toereikend is:
- Kies een voertuig met hoge DC-laadsnelheid (>100 kW) — dat maakt een snellaadstop van 15 minuten mogelijk i.p.v. 45 minuten
- Zoek snelladers op de route via Chargemap, ABRP of PlugShare
Vrachtwagens: speciale aandachtspunten
Voor vrachtwagens gelden extra beperkingen:
- Rijdenwet: combineren van laden met technikerwerk is wettelijk problematisch als de chauffeur moet wachten bij de lader. Bij theaters die niet kunnen laden is een dedicated chauffeur nodig.
- Geen toegang tot consumentsnelladers — zoek specifieke vrachtwagen-laadpleinen
- Laden in het theater: niet altijd mogelijk en niet overal is er een aansluiting in de buurt van het laaddok
Conclusies op een rij
- Laad als je stilstaat — thuis en in het theater. Laden onderweg telt op bij je werkdag.
- Range > laadsnelheid als je overal kunt laden op locatie
- Laadsnelheid > range als je tussenstops onderweg niet kunt vermijden — dan wil je >100 kW DC
- Avondcongestie (16:00–22:00): openbare palen kunnen verrassend weinig leveren
- Eigen lader meenemen is slim — onafhankelijk van beschikbare infrastructuur
- Snelladers zijn duur — gebruik ze alleen als het echt nodig is
- Vrachtwagens: zoek laadpleinen, niet reguliere snelladers
- Vrachtwagen + geen theater-lader = dedicated chauffeur nodig (rijdenwet)